Her
ne kadar, edebiyat ve sanat çevrelerinde çoktan kırılmış bulunan “sol dikta,
sol denetim, ambargo veya aforoz kültürü”nün mazide kalan çığlıkları olsa da
bunlar, işbu yazı, o iki yazının yanı sıra, Kemal Tahir hakkında var olan ön
yargılara ve yapılan insafsız eleştirilere genel bir yanıt olması için yazıldı.
Nedir bu eleştiriler?

Kemal Tahir okuyan estetik
körü mü?

Yeteneksiz bir yazar: “…zamanın sol, sosyalist, Kemalist veya
liberal okuru, genelde tam bir estetik körlükle, bunların eserlerini kapışarak
alırdı.” Kelimesi kelimesine böyle yazmış yazar. Estetik körlük… Sanatta beğeni
düzeylerini Stalin’in “sosyalist realizm” anlayışına göre kriterlendirmiş
olanların, Kemal Tahir’in eserlerindeki o muhteşem Orta Anadolu Türkçesinin kullanılış
ustalığını, akıcılığı, köylüler arasındaki diyalogların lezzetini,
karakterlerdeki samimiyeti ve gerçekçiliği görememeleri gayet normal.

Peki
ya şu tavır; romanlarının büyük kısmını, yirmi sekizinde girip kırkında çıktığı
hapishanelerde, etiyle kanıyla, dramıyla var olan Anadolu insanını tanıyarak,
onunla iç içe, gün gün onu gözlemleyerek yazan Kemal Tahir’i, günümüzün sırça
köşklü bazı piyasacı kalemleriyle yan yana koymak ve buradan “piyasacı ve
yeteneksiz bir yazardı” eleştirisi getirmek vicdana sığmakta mıdır?

Bir
parantez; yazıda ve Kemal Tahir’e yöneltilen eleştirilerde Fethi Naci isminin
referans verilmesi ilginç bir ayrıntı aslında. Zira Fethi Naci, Kemal Tahir’in 27
mayıs günlerinde toprak reformu konusunda yazdığı bir yazıdan önce Kemal
Tahir’i ve kitaplarını göklere çıkarmışken, o yazıdan sonra “Kemal Tahir’in
kitaplarını tekrar okumak gerek” diyerek tam tersi bir tutum takınmaya başlamış
bir isimdir. Hatta genellikle kendisi üzerine söylenenlere karşılık vermeyen
Kemal Tahir bu tutuma sert bir cevap vermiştir. Yani sadece bu olaya bakarak
bile, “Kemal Tahir’in romancılığını berbat bulan” Fethi Naci’nin Kemal Tahir
için ne kadar objektif olabileceğini kavrayabiliriz.

Ayrıca
yazar yazısını “şuna bakın ne kılığa sokmuş bizim koca İttihatçı
Abdülkadir’i Kemal Tahir Efendi!” diye bitirirken İttihatçılarla bazı
solcular arasındaki tarihsel/ideolojik kan kardeşliğe yaptığımız vurguyu
doğrular gibi…

Cinselliği çok kullanıyor: Bir okurunun bir internet sitesinde (itü sözlük)
dediği gibi, “Anadolu’da cinselliğin, tutkunun, erotizmin ve fantezinin gralının
olduğunu gösteren yazar”ların önde gelenlerinden birisi olmuştur Kemal Tahir. Ömrünün
on üç yılını hapishanelerde geçiren bir aydın/yazar olarak Kemal Tahir’in Türk
insanını, Anadolu köylüsünü bir çok kişiden daha iyi tanıdığı, analiz ettiği su
götürmez bir gerçektir kuşkusuz. Son yirmi yılda iyice gelişen kitle iletişim
araçlarının yaygınlaşması sonucu bugün ancak daha fazla haberdar olabildiğimiz
bir çok cinsel kaynaklı sapkınlık ve suçları Kemal Tahir romanlarında en yalın,
en gerçek, en insani yanıyla görmek, okumak bu teorimizin en büyük kanıtıdır
oysa.

Dikkatli
bakıldığında ise, “Beş Romancı Tartışıyor” adlı oturumda bir başka usta yazar
Orhan Kemal’in Kemal Tahir için getirdiği “benim memleketimde sadece gavatlar,
pezevenkler, deyyuslar mı var?” eleştirisini ise Yorgun Savaşçı’nın saf ama iyi
niyetli Kör Şaban’ı, Yol Ayrımı’nın aydınlık, olumlu kişisi Selim’i gibi
karakterler yok etmektedir.

İdeolojisi gerici bir yazarmış: Neden? Efendim, Osmanlı’da sınıflar yokmuş!
Bunu söylemek gericilikmiş. Teorinin doğruluğu, yanlışlığı tartışılabilir.
Konumuz bu değil. Konumuz ilerici/gerici kavramlarının içeriği. Bu konu için en
güzel yanıtı Cemil Meriç üstadın satırlarından okuyalım, Bu Ülke, sayfa 82, 83:
”Gerici kim? Murdar bir halden muhteşem bir maziye kanatlanmak gericilikse, her
namuslu insan gericidir. IV.Murat’a, Süleyman devrine dön diye haykıran Koçi
bey’den Reşit paşa’ya kadar Osmanlı Devleti’nin bütün ıslahatçıları gerici.
Dante, yaşadığı çağdan iğrenir. Balzac
eserini iki ezeli hakikatin ışığında yazar, kilise ve krallık. Dostoyevski
maziye aşık. Dante gerici, Balzac gerici, Dostoyevski gerici! Gerici, ilerici…
Düşünce hürriyeti, bu mülevves kelimelerin esaretinden kurtulmakla başlar,
düşünce hürriyeti ve düşünce namusu.”

Politik bir dönemde politikayı
kitaplarına malzeme yapmış popülist bir yazar: Gene Fethi Naci paravan kullanılarak bu
eleştiri sıkça yapılır; efendim kitapları aslında roman olarak beş para
etmezmiş de bir takım siyasi teori ve söylemler içerdikleri için çok tutulmuş
ve okunmuş. Politikayla mesafeli (ve hatta pek kitap okumayan) arkadaşlarıma
önerip Kemal Tahir’i keşfetmelerini sağladığım ve bu yedi arkadaşımın Kemal
Tahir müptelası olması bile bu ucuz eleştirinin ne kadar dayanaksız olduğunun
göstergesidir. Yani günümüz düzeninin edebiyatından fırsat kalırda Kemal Tahir
tekrar hatırlanırsa kitaplarının çok satacağına en azından benim inancım
tamdır. Ayrıca unutulan yalnızca Kemal Tahir değil, Orhan Kemal (kitabı
televizyon dizisi yapılana kadar), A.H.Tanpınar gibi yazarlarda değil midir?

Görüşlerini romanlarıyla
empoze etmeye çalışan adam:
Kemal Tahir’in karakterlerinin ağzından bazı siyasi/tarihi görüş ve tezlerini
okuyucuya sunduğu doğrudur. Bunu zaman zaman abarttığı da doğrudur. “Bu romanda
olmaz” diyenler aynı eleştiriyi Maksim Gorki’nin “Ana”, Jack London’ın “Demir
Ökçe” adlı romanları için de yapıyorlar mı acaba? Yazar onların istedikleri, beğendikleri
görüşleri dillendirtmediği için mi bu öfke yoksa? Bizden birisi yaparsa bu
dekoratif ve karton durmaz, başkası bunu yaparsa -hoşlarına gitmeyen şeyler
okudukları için- tu kaka! Söz temsil Kamil bey, Doktor Münir onların hoşuna
gidecek şeyler söyleseydi, veya köy romanlarında gene onların istedikleri gibi ağaya
karşı direnişe geçmiş emekçi köylü sınıfından falan bahsedilseydi bu kadar
yapmacık bulacaklar mıydı?

Bu
tarz “eğitici-öğretici” diyalogları siyasetle yakın ilişkide bulunan yazarlar
yazmışlardır, yazmaktadırlar. Bu var diye tarihi bir dönemi arka fon yaparak,
belli bir olay örgüsünde karakterlerin ruhsal çözümlemelerini de işleyen edebiyat
eserini edebiyat eserinden saymamak çok insafsız bir eleştiri değil midir?

Ez
cümle, Kemal Tahir’in fikirlerine yapılacak dönüştürücü, yapıcı eleştiriler
daha faydalı olacakken onu böyle toptan bir karalama, yok etme çabasına
girişmek, sanatını, kalemini, üslubunu küçük görmek kolaycılığa kaçmak, fikir
tembelliğinde bulunmak değil de nedir?

Sol
kültür, sol entelijensia Kemal Tahir’i iteledikçe, hele hele futbolcu transfer
ediyormuş gibi “Peyami Safa’yı biz alalım, Kemal Tahir onların olsun” kafasında
gittikçe başta Kemal Tahir olmak üzere İdris Küçükömer, Cemil Meriç gibi özgün
ve değerli isimleri yalnızca milliyetçilerin, dincilerin eline bırakmaya devam
edecektir. Bu noktadan sonra dönüp “bakın gördünüz mü, biz demedik mi, bu
isimleri hep onlar anıyor” demeye hakları yok sanıyorum.

Kemal
Tahir bir Osmanlı/Türkiye gerçeği çizmiştir. “Osmanlı köklerimize mi dönüyoruz”
tartışmalarının yapıldığı şu günlerde solcularımızda bunu okuyabilse…

Önemli bir not: 2010 yılı geride kalırken bu yılın en önemli
kültür olaylarından biriside hiç kuşkusuz, bu yılın Kemal Tahir’in doğumunun
yüzüncü yılı olmasıydı. Fakat bunun başta Kemal Tahir vakfı olmak üzere
edebiyat çevreleri ve kültür bakanlığınca ne kadar önemsendiği, yeteri kadar
değerlendirilip değerlendirilmediği, gerekli anma törenlerinin yapılıp yapılmadığı
tartışma konusu olsa gerek…

Kaynak: Ömer Faruk / Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Bizim Gazete

Manevi
kızı Ayşegül Durugün Karaköse ve eşi Levent Karaköse’nin özveri ve öncülüğüyle
sürdürülen törenlerin katılımcısı az olsa da yazarın oturduğu evin kendisinden
kaldığı gibi aynen korunması başlı başına bir olay doğrusu. Bastonu, hırkası,
küllüğü, gözlüğü… Sanki az sonra kapıdan içeri girecek, masasına oturacak, iki
duman arasında kalın çerçeveli gözlüğünün üstünden size bakacak ve o gür tok
sesiyle hararetli hararetli gene anlatmaya devam edecek… Kemal Tahir eşyanın
ruhunda, kitaplığında, altını çizerek, yanlarına not düşerek okuduğu
kitaplarda, daktilosunun tuşlarında, çalışma köşesinde, koltuğunda yaşıyor
hala. Yıllar bu eve dokunamamış, zaman bu evin dışında akmış gibi… Böyle bir
atmosferde, manevi kızı Ayşegül Durugün Karaköse ile gene Kemal Tahir’den kalma
koltuklara gömülüp başlıyoruz sohbetimize.

Babanızın Kemal Tahir’le
tanışma hikayesinden başlayalım dilerseniz…

Babam
Hüseyin Avni Durugün, dayım ve Kemal Tahir’in kardeşi Nuri Tahir Bahriye’de
sınıf arkadaşı. Yavuz zırhlısı ve Zafer zırhlısında, böyle bir yakınlık
kuruluyor. Daha sonra 1938’de meşhur “donanma davasında” hapse giriyorlar. Ve o
arada da hapse girmeden önce bir şekilde Kemal Tahir’le tanışıyorlar. Böyle
başlıyor ilişkileri… Ondan sonra işte bir hapis hayatı, sürgün hayatı… Babam az
yatmış, beş yıl. Sonra hiç kopmuyorlar. Hatta dayım, babam ve Nuri Tahir üçü
birlikte hapisten çıktıktan sonra atölye kuruyorlar. Kemal Tahir babamın nikah
şahidi oluyor, hayatımızda tabii Kemal Tahir devamlı vardı. Sürekli gidilip
gelinirdi. Böyle ailecek süregelen bir dostluk, güzellik, hoş bir ortam vardı…
Benim isim babamdır Kemal Tahir.

Kemal Tahir’i ilk kez
tanıdığınız, idrak ettiğiniz yaşınız kaçtı?

1966/67,
tam ilkokula başladığım zamanlar… Çok güzeldi o günler… Onun kucağında oturmak,
onun hikayelerini onun ağzından dinlemek… Şimdi bakıyorum da ben çok güzel
insanlarla bir arada olmuşum. Ama çok da şanssızım, çok çabuk kaybettik. Eğer
Kemal dedem hayatta olsaydı belki ben çok daha farklı bi şeyler yapardım. Ben
on üç yaşımdaydım Kemal dedemi kaybettiğimde. Ne kadar, ne alabildim? Ancak
işte kitaplarını okuyarak bi şeyler almaya çalışıyorsunuz.

Çocuk gözleminize göre Kemal
Tahir nasıl biriydi?

Kemal
Tahir öyle höt söt bir adam değildi. Kemal Tahir’in aptallara tahammülü yoktu. Terbiyesizliklere
tahammülü yoktu. Ben çocuktum ama onu görüyordum.

Vakfın geçmişine ve
çalışmalarına değinecek olursak…

Vakfın
kurulmasının sebebi, bildiğiniz gibi Kemal Tahir’in çocuğu yok. Üçüncü
dereceden akrabaların gelip burayı (evini, kitaplığını) talan etmesindense orda
ki değerlerin kaybolmaması adına rahmetli eşi Semiha hanım böyle bir vakıf
kurulmasını talep etti. Kardeşleri de (Nuri ve Ratip Tahir) onay verdi. Vakıf
öyle kuruldu. Vakfın kuruluşunda Cengiz (Yazoğlu) bey de vardı, Nazım Hikmet’in
kız kardeşi Melda (Kalyoncu) hanım da vardı. Vakıf öyle kuruldu. Bu kişiler
ölmeden önce yerlerine geçecek kişileri saptarlar. Nuri Tahir ölünce de yerine
benim geçmemi istemişti, 1985’te. Ondan sonra ben devraldım, yönetime girdim. Melda
hanım ölünce de Murat Erduran, oğlu geldi. Şimdilik bu kadro böyle devam ediyor
ama artık bizimde yaşımız ilerliyor. Vakfın asıl amacı Kemal Tahir’i kendi
evinde kendi yerinde olduğu gibi düz, sade bi şekilde yaşatabilmek… Biz
medyatik değiliz. Amaç Kemal Tahir’in kitaplarının yayın hayatına devam etmesi.
Kemal Tahir’in notlarının, çalışmalarının devamını sağlayabilmek. Bizim için en
önemli şey bu. Herhangi bir para kaygımız yok. Basılan kitaplar kendi kendini
idame ettirsin, yeni çalışmalara yer açabilsin. Bizim amacımız bu. Şu anda sarı
defterleri biz daha hala bitirmiş değiliz. Onlar üzerine çalışmalar hala devam
ediyor.

Medyatik olmak demişken,
edebiyat eserlerinin televizyon dizisi uyarlamaları hakkında
ne düşünüyorsunuz? Yani Kemal Tahir’in eserlerini televizyonda veya beyaz perdede görebilir miyiz? Böyle
teklifler geldi mi?

Öyle
teklifler geldi. Senaryoda çok oynanmıştı. Yaprak Dökümünde olduğu gibi… Tabii
o kadar kötü bir uyarlama değildi ama benzeri ölçüde oynanmıştı. Körduman.
Yanlış hatırlamıyorsam TRT idi. Kitapta olmayan eklemeler yapılmıştı. Biz kabul
etmedik. Yani Kemal Tahir’in eserlerinde biz, reyting kaygısıyla iş yapamayız. Mesela
Esir Şehrin İnsanları’nı yaptılar… Karılar Koğuşu film oldu, gayet uygundu.
Yorgun Savaşçı’nın tiyatrosu oldu, gayet uygundu. Bunlar bizi rahatsız etmedi. Devlet
Ana maalesef maalesef aksadı. Orda bi para savaşı döndü, saçma sapan… Bunun
bizimle hiçbir alakası yok, üstüne basa basa söylüyorum. Vakfın haklarını
koruyan orda bir Onk Ajans var. Sinema Tv Enstitüsü muhataptı, Halit Refiğ
muhataptı, Bülent Ecevit başbakandı, ondan bir talep gelmişti direkt. Biz vakıf
olarak aman Kemal Tahir’in hiçbir eseri bir yere gitmesin derdinde değiliz.

Bitirirken Kemal Tahir’in
yüzüncü doğum yılını geride bıraktık. Yapılan etkinlikleri nasıl değerlendiriyorsunuz?
Yeteri kadar anıldı mı?

Hayır,
vakıf olarak çok fazla bi şey yaptığımızı söyleyemem…

Basın dünyasında muhafazakar
bir gazete olarak bilinen Zaman’ın Kemal Tahir’e kitap ekinde
tam sayfa kapaktan yer ayırması, geçtiğimiz günlerde TRT Arapça kanalında Kemal
Tahir belgeselinin yayınlanması beni şaşırttı!

Bende
eskiden şaşıyordum ama artık şaşmıyorum. Ne yazık ki son dönemlerde Kemal
Tahir’e sahip çıkanlar onlar…

Kaynak: Ömer Faruk / Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Bizim Gazete

“Osmanlı bozgunu bitmedi, içimizde yaşıyor.”

Buna unutulmaz bir cümle daha ekleyelim. Gelmiş geçmiş en büyük üç beş
romancıdan biri olan William Faulkner’ın lafıdır:

“The past is never dead, it is not even past.”

“Geçmiş asla ölmüş değildir, geçmiş geçmiş bile değildir.”

Bunları bilemeyenler, göremeyenler hem kendilerine hem Türkiye’ye çok vakit
kaybettirdiler…

Tarihle bağlarını kesinlikle kopardıklarını, “tertemiz ve bembeyaz bir
sayfa açtıklarını” söyleyenler ancak kendilerini kandırdılar. Tövbe,
bir de gençliği.

Bizim kuşağın haylaz çocukları, ülkelerini tanımadıkları, geçmişlerini
bilmedikleri için Türkiye’yi “yarı feodal, yarı sömürge ve mazlum bir
üçüncü dünya ülkesi” sandılar ve hem kendi başlarını yaktılar, hem kör
topal gelişmeye çalışan demokrasiyi.

Oysa halk “Osmanlı olduğunun” farkındaydı, kollektif
bilinçaltında. Asla unutmamış, vazgeçmemişti. İsteseydi de bundan yüz
çeviremezdi, emirle komutla olacak iş değildi.

Bu nedenle de ne alafranga bürokratlara yüz verdi, ne de özenti solculara.

Efendim? Peki ya “Ecevit olayı” mı?

Halk, solcu olduğu için değil, “Kıbrıs’ın bir kısmını aldığı” daha
doğrusu geri aldığı için Ecevit’e meyletti! O bile, tam değil, kesin çoğunluk
sağlayıcı oranda değil. (Bunu Anadolu’nun gerçek temsilcisi olan Demirel
başarabilseydi, partisini meclise “tulum” sokacak oy elde
edebilirdi o zamanlar…)

Kore’ye asker gönderilmesine de niçin tepki göstermemişti sanırsınız?

Çünkü uzun zamandır ilk kez “denizaşırı bir sefere” çıkılıyordu,
Tahsin Paşa halka Piri Reis gibi geliyordu, tabii bilinçaltında. (Kore işine
yalnızca komünistler çok kızmışlardı, kendilerince haklı nedenlerle.)

1699 yılından beri toprak kaybedenler, ilk kez “dış müdahalelere” girişmeye,
hatta kaybedilmiş muazzam toprağın küçücük bir kısmını bile olsa geri almaya
başlamışlardı…

Fakat kollektif bilinçaltında yatan bu Osmanlılık, “sorunluydu”…

Çünkü büyük bir bozgunun, yıkılmanın mirasçısıydı.

Bozgun, halkın bilinçaltında hem büyüklük kompleksini, hem de onun zıddı ama
bir paranın arka yüzü gibi ayrılmaz yanı, “mütemmim cüzü” olan
aşağılık kompleksini yaratmıştı.

Bir yandan “biz büyük milletiz” övüncü, öte yandan “biz
adam olmayız” yerinmesi…

Aşağılık kompleksi “daha ziyade” aydınlarda gözleniyordu
tabii.

Avrupa’ya, Almanya’ya göçen köylümüzün nasıl o kadar “fütursuz” davranabildiğini
aydınlar hiç anlamadılar! Mazlum bir halkın oralarda ezilmesi, sömürülmesi,
böylece bilinçlenmesi ve günün birinde ülkesine dönüp devrim yapması gerekmiyor
muydu? Bu umutla avundular.

Şimdi de ona göbeğini kaşıyan ayı diyorlar ve olup bitenleri gene
anlayamıyorlar.

Türkiye’de hayırlı, çok hayırlı birşeyler olmaktadır.

Osmanlı bozgunu bitmektedir!

İlk kez “bu kadar para kazanan” Anadolu’nun güveni yerine
gelmiştir. (Ligin puan durumuna bakın bakalım, bu özgüven futbola nasıl
yansımış?)

Komşularla sıfır sorun politikası, Osmanlı’nın “cengâver” yanını
bırakıp “kucaklayıcı” yanını hatırlamasına yol açmaktadır…
Bu halk, eski “kardeşlerini”, en başta Kürt halkını da
kucaklayacaktır.

Bazı şaşkınlar cumhuriyetin bittiğini ileri sürüyorlar.

Hayır, cumhuriyet asıl şimdi yerine oturuyor. Biten, yanlış yolda yürütülmüş
bir ara rejimdir.

Cumhuriyetin “temel kazanımları” korunacak, “köpüğü”
alınacaktır.

Bitmekte olan cumhuriyet değil, onun “bir yorumudur”…

Bu noktaya ancak doksan yılda gelebildik. Doksan yıl geç olsun da güç olmasın.

Güç olmasına oluyor da gerçi, bu halk onu da aşar.

Kaynak: Engin Ardıç / Sabah

İlk kez oluyor bu… Soykırımı kabul eden ama laf canbazlığıyla soykırım kelimesini ağzına almayıp bizi “memnun eden” Amerikan başkanı, çok şükür ilk kez onları hatırlıyor…

Kimlerdir bu Türkler?

Konya Valisi Celal Bey… Erzurum Valisi Tahsin Bey… Ankara Valisi Hasan
Mazhar Bey… Kastamonu Valisi Reşit Paşa… Basra Valisi Ferit Bey… Yozgat
Mutasarrıfı Cemal Bey… Kütahya Mutasarrıfı Faik Ali Bey… Müntefek (Basra’ya
bağlı) Mutasarrıfı Bedii Nuri Bey… Lice Kaymakamı Hüseyin Nesimi Bey…
Beşiri (Batman) Kaymakam Vekili Sabit Bey…

Ve komşusunu kaçıran, saklayan, hiç olmazsa çocukları kurtarmak için onları
alıp evlat edinen daha nice isimsiz kahraman… Binlerce Türk ve Müslüman…
Binlerce insan gibi insan…

Ermeniler’i korumanın cezası ölümdü. Bunlardan Ferit, Bedii Nuri, Hüseyin
Nesimi ve Sabit Beyler, Osmanlı gizli servisi Teşkilat- ı Mahsusa tarafından
öldürüldüler.

(Belki günün birinde Abdi, Uğur, Bedrettin, Ahmet Taner Beyler’in, Bahriye
Hanım’ın gerçek katilleri meydana çıkar da bazı gazeteciler de utanırlar.)

Merkezden gelen emirlere karşı çıkanların bir kısmı bunu “örfi”, bir kısmı “insani”, bir kısmı “dini” nedenlerle yapmışlardı. İçlerinde “gâvursuz memleket olur mu
yahu” diyenler olduğu
gibi, “ben Allah’tan
korkarım” diyenler de
vardı.

1915 yılı olayları Türk kamuoyuna ve yeni kuşaklara unutturulduğu için, bu
insanlar da unutuldular.

Buna karşılık, tehcirde birinci derecede sorumluluk altında bulunanlar da “milli kahraman” diye pazarlandılar.

Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey, direnişçi olduğu için asılmadı. Ermeni kırdığı
için asıldı.

Ama açın bakın, “ilk
milli mücadelecilerden biri” diye
tanıtılır. Sanki Hasan Tahsin…

Bir de Çerkes Reşit Bey var tabii. Diyarbakır Valisi.

Yukarıda andığımız bazı kişilerin ölüm emirlerini veren adam…

İstanbul’da tutuklandı, idam cezası yedi, kaçtı, yakalanacağını anlayınca
Beşiktaş’ta, Fulya tarlasında intihar etti.

Hani, “Yorgun
Savaşçı”nın en başında, Cehennem Topçu Cemil, General Von
Kressensdorff’un armağanı dürbünle, Neriman Hanım’ın evinden bu olayı seyreder
ya…

Kemal Tahir, Reşit Bey’in gerçekte kim olduğunu, ne yaptığını, niçin kaçtığını
anlatmaz, dili varmaz, anlatamaz! Romanın yazıldığı dönemin “şartları müsait
değildir”…

Böylece Reşit Bey de hiç haketmediği “mazlumlar
kervanında” yerini alır.

Açıkça “benim için
Türklük, Hipokrat Yemini’nden önce gelir” demiş olan doktorlarımız da
vardır, tehcirin örgütleyicileri Bahattin Şakir ve Nazım gibi… Bugün de “sigara içeni muayene
etmem” diyen bazı “medyatik” ve fiyakalı doktorlarımız demek ki
buna benzer bir geleneği sürdürüyorlar.

Bir de, Konya Ereğlisi’nden Kökbudak ailesinin reisi Deli Mustafa Ağa gibileri
var… “Ereğli’deki
Ermeniler’i çöle sür”emrini alınca, “ulan,” demiş, “Türk bulgur olsa, pilav
pişirsek, tuz yerine Ermeni’yi koymasak o pilav yenmez! Onlar bu memleketin hem
tadı, hem de tuzudur!”

Kimlerin torunu olacaksınız, karar verin. Hipokrat Yemini’ni tanımayan “okumuş” İttihatçı doktorların mı,
onurumuzu kurtaran “okumamış” Deli Mustafa’nın mı?

Kaynak: Engin Ardıç / Sabah

Elbette onu kurtarmaya çalışan ama başaramayan İttihatçı arkadaşlarının
ağzından“kıyıcı” olduğu, hatta “bir çizgiyi
geçtiği, bir eşiği aştığı” dile
getirilmişti ama konu o düzeyde kalmıştı.

Böylece Reşit Bey de “kurtuluş
savaşımızın ilk kıvılcımını çakmaya hazırlanan asker ve sivil aydınlardan biri
gibi” görünüyordu…
Tıpkı, romanda Teşkilat-ı Mahsusa yöneticisi olduğu hiç dile getirilmeyen bir
başka Çerkes Reşit, yani Ethem’in ağabeyi gibi…

Romandan yapılan iki ayrı televizyon dizisinde de (Halit Refiğ ve Tunca Yönder
yönetimlerinde) bu konuya girilmesi mümkün değildi. Bu tartışmanın yeri bir
televizyon dizisi olamazdı.

Yavuz Baydar dostum aradı, “aç
‘Büyük Mal’ romanını, 110′uncu sayfaya bak” dedi. (Bilgi Yayınları’ndan çıkmış
ilk baskısı tabii, bizim kuşağın elinde Kemal Tahir’in hep artık sararmış ilk
baskıları vardır.)

Yorgun Savaşçı’dan beş yıl sonra yayınlandı Büyük Mal.

Artık bazı şeyleri konuşmak için “şartlar
daha müsaitti”…

Bugün daha bir öyledir.

Bakınız orada, Kemal Tahir, tadına doyulmaz o muhteşem Türkçe’siyle, Çorum
köylüsünün ağzından, daha doğrusu Kavat Abuzer ile Emey kahpesinin oğlu
Sülük’ün ağzından 1915 olaylarını nasıl aktarıyor ve İttihat ve Terakki’yle
nasıl kafa buluyor:

“İşte bu Yakup Cemil Bey akşam yemeğinden sonra beni çekti tenhaya…
Beri bak Sülük Bey, seni sordum soruşturdum, gayet yiğit olduğunu öğrendim,
kulağını aç iyi dinle, çünkü uyuklamanın sırası değildir, padişah fermanı ve de
Enver Paşa’mızın emridir… Hükümatımız bunlara ‘sür emri’ çıkaracaktır.
Hükümat kısmı hükümat olduğundan ancak ‘sür emri’ çıkarabilip ‘vur emri’
çıkaramamaktadır. Gerisi burada sizin gibi yiğit Türkler’e ve de dini bütün
Müslümanlar’a kalmıştır. Bunlar Arabistan’a doğru sürülecektir. Hükümatımızın
zaptiyesi savaş sebebiyle gayet azdır. Çoğu çaptan düşmüş kocalardır. Vatan
düşmanlarının yolda şuraya buraya dağılması ihtimali vardır. Ayrıca dağdaki
Ermeni’nin gelip vurup kurtarmaya çabalaması haritada yazılıdır. Milis gücü
kursanız, yetersiz zaptiyeyi destekleseniz gerektir. Allah’a şükür Çorum’umuzda
boğaz kıtlığına kıran girmemiştir. Sıklık Boğazı’mız, Hışır Boğazı’mız, Harami
Boğazı’mız, hele de Kırkdilim Boğazı’mız gibi boğazlarımız vardır. Bunlar
girilmesi kolay çıkılması zor boğazlardır. Hükümat kısmının sürgün zagonunu
kendiniz bilmez değilsiniz. ‘Malı senin, canı senin, ırzı bile senin, bir
kemiği benim, o da meydanda kalırsa’ hesabıdır. Ben seni gayet yiğit gördüm ve
gayet temiz Türk oğlu Türk ve de dini bütün Müslüman oğlu Müslüman gördüm.
Savaşa girmeyen ve de gavur kırmayan gaziliği elde edebilemez. Ne mutlu sizlere
ki, hükümatımızın sürgün zagonu yetişmekle gaziliği cebe indirmektesiniz.
Göreyim seni, dünyanın yüzünden Ermeni adını silesin. Bu dünyada padişahımızın
gayret nişanını göğsüne takınıp salınasın ve de öte dünyada cennetin baş
köşesindeki gaziler köşküne yanlayıp keyfine bakasın…”

Bu gençlik anısını anlatan Sülük Bey, yaşı ilerleyince, tek parti devrinde,
otuzlu yıllarda ne mi olmuştu?

CHP Çorum milletvekili!

Açın romanı, bakın.

Kaynak: Engin Ardıç / Sabah

Yarattığı kahramanlarla bütünleşen yazar biliriz. Flaubert “Madame
Bovary benim” demişti (La Bovary, c’est moi!)…

Kahramanının arsenik alıp intihar edişini yazdığı günlerde aynı mide
sancılarını çektiği söylenir.

Kemal Tahir de, son yıllarında giderek yarattığı kahramanlarla kuşatılıyor,
çevresini onlarla sarılı sanıyor, onlarla konuşuyor, özellikle Doktor Münir’in
kimliğine bürünüp karşısındaki gerçek kişiyi onun ağzından eleştiriyordu…
(Yeri cennet olası hocam Tahir Alangu, kendisiyle bir tartışmasında “Kemal,
bana sen cevap vermiyorsun, Münir cevap veriyor” demişti.) Fakat
kahramanını sevmeyen yazar, edebiyat tarihinde bir ilk olsa gerek.

Acaba bir tür pişmanlık mı duyuyor? “Türkiye’de altmışlı yıllara
damgasını vuracak ‘köylü modasını’ başlattığı ve bütün bir gençlik kitlesini
etkileyip Türk solunu yolundan saptırdığı için” şimdi dönüp geriye
bakınca üzülüyor olmasın?

Tövbe, köylü modası ellili yılların başlarında Mahmut Makal ile başlamış, 27
Mayıs darbesinden sonra iyice gemi azıya almıştı…

Ama bunda Yaşar Kemal’in çok büyük katkısı olmuştu.

O yılların “büyük” yazarlarını yeni kuşaklar hiç bilmezler:
Fakir Baykurt, Cahit Atay, Hidayet Sayın… Bugün ara ki bulasın…

Evde kalmış kız kompleksleri içinde bunalıma girmiş solcu aydınlar, evlerinin
duvarlarına makrame, bağlama ve “Anadolu motifli” yün çorap
asar olmuşlar, evlerini bakır sinilerle, kısa bacaklı yuvarlak tahta masalarla,
tahta kaşıklarla donatmışlardı…

Sosyal gelişmenin aslında “köylülükten kurtulup şehirlileşmek” olduğunu
göremiyordu hiç kimse… Mao tarzı bir “köylü sosyalizmi” peşinde
koşan ahmaklar türemişti…

Acaba Yaşar Kemal, gariban köylüyü, ne garibanı, düpedüz kanundışı bir eşkiyayı
“devrimci kahraman” yaptığı için mi pişmandır?

Zengin ağadan alıp fakir köylüye dağıtan bir çeşit “Çukurova Robin
Hood’u”…

Acaba, bu eşkiyaya o yılların gözde konusu olan “toprak reformunu”
bile yaptırdığı için mi şimdi üzülüyor? (Diğer gözde konular “Amerikan
üsleri” ve “milli petrol davasıydı”…) Yoksa işin
suyunu çıkarıp, para kazanmak uğruna “takip ciltlerini” de
yazmış olmanın, Rambo 2, Rocky 3 gibilerden piyasaya İnce Memed 2, İnce Memed 3
vermiş olmanın utancı mı var içinde bir yerlerde? “Roman olarak çok
beğenmem” demiş. Aferin. Doksan yaşına merdiven dayayınca edebiyattan
anlamaya başlamış.

İnce Memed’i okumadıysanız, hemen okuyunuz. Sonra Kemal Tahir’in “Rahmet
Yolları Kesti” isimli romanını alıp, onu da okuyunuz. İkisini
karşılaştırınız. Bakalım hangisinden daha çok zevk alacaksınız?

Sonra da düşününüz, “eşkiya” konusuna hangisi daha sağlıklı,
daha gerçekçi (ve de çok daha keyifli) yaklaşmış? Hangisi uçuyor, hangisinin
ayakları yere basıyor?

Lise edebiyat öğretmenleri, işte size, çocuklara vereceğiniz mükemmel bir ev
ödevi konusu! “Failatün failatün” ezberletmekten herhalde daha
iyidir.

Kaynak: Engin Ardıç / Sabah

Onun için, başka bir Orhan’ı ,dönüp yeniden Orhan Kemal’i okuyorum… Pırıl pırıl sevgi akıyor Orhan Kemal’in otuz yıldır, kırk yıldır bir köşeye kaldırıp koyduğum
eserlerinden… İçim aydınlanıyor… Onlar benim eski dostlarım…

Biz
eskiden “eskcinin oğullarıyla” birlikte öfkelenir, “baba evinden” kaçıp
“kasketi ensesine yıkılı”bir bitirimin“avare yıllarını”yaşamayı
özler,Çukurova’nın“patoz ırgatlarıyla”dertlenir,Cibali’de tütüne giden kızlara
asılır,ırgatlana ırgatlana gelen

(Ulan
!.. Seda Sayan’a platonik aşkım da oradan mı kaynaklanıyor?… Tüü, bak
bunu

hiç düşünmemiştim…)

Buyur
?Orhan kim?…Necidir abi o…Biz arabesk çağıran Orhan abi’yi biliriz,geçende

Amerika’ya
gitti de kalbinden ameliyat da oldu hani…Öteki Orhan hangisi…

Memleket
çalkalanıyor abi ,bankalar batıyorlar,af kanunu halkı galeyana getirdi,
polisler bile ayaklandılar da yürüyorlar,ekonomi bokta,ihracat iki seksen yere
uzandı…Finans krizi reel sektörleri de etkileyecek,önümüzdeki yıl ciddi bir
küçülme ,vahim bir işsizlik parasızlık gündemde…Her şeye zam geliyor,vergiler
artıyor,her şey ateş pahası,… Hapishanelerde insanlar açlık grevinde,insanlar
ölüyorlar…Partiler kapatılıyor,ara seçim konuşuluyor…Biz yanmışız çıra
gibi,sen tutmuşsun ne diyorsun sayın abim…

Yazsana
emekçi halkımın sorunlarını!

Hayır
ben yazmıyorum .Orhan Kemal yazmış,onu okuyun.

Üç
yazısında bir emekçi halkın sorunlarını anlatan artık daha fazla haksızlık
terbiyesizlik etmeyinde ,vazgeçtim beni okumayın,Orhan Kemal’i okuyun.

Çıplak
kadın resimlerinden,televizyondaki ilkokul müsamerelerinden,dıngıl
yarışmalardan başınızı alabilirseniz eğer …

“Kitaplarını
nerede bulabiliriz?”diye sormayın ,döverim.

(Ara
sıra bana soruyorlar,”kitaplarınızı nerde bulabiliriz” diye, bende “eczanede”
diyorum… Fazilet eczanesi’nde eczacı Melahat Hanım’a bir bakın ,onda
kalmamışsa onun yanında kasap Hacı Emin Efendi var,orada mutlaka bulunur!”)

Eşşeklik
etmeyinde oturun Orhan Kemal okuyun.

Bu
dediğin CD-ROM oyunu varmı abi, playstation’da oynayalımmı?

Oyun
yok ama sitesi var !www.orhankemal.com.Madem internet bülbülüsün , tıkla gir de
bak bakalım kimmiş bu adam ,neler yapmış,neler yazmış,neler başarmış…

Mala
davara bir zararı ,bana bir faydası var mıdır canım abim? Yani ben şimdi o
söylediğin herifin doğum tarihini ölüm tarihini falan öğrensem ,bilgi
yarışmasında altın maltın kapar mıyız?

Abi
okuyalımda okumasına madem sen öyla diyorsun,azıcık büyük harflerle dizseler

Şunları
yahu…Yazıları çok küçük,gözümüz görmüyor…

Okuyamıyorum
be abi,alışmamışız işte…İki satır okuyunca uykum geliveriyor…

Sürümü
yok artık be güzel abim,millet tutmuyor artık o eski yazarları…Modaları
geçmiş…Şimdi post-modern takılıyor yeni Türk yazarları …Kalkan pipini,
kurtlanan kukunu yazarsan edebiyat sayılıyor artık ,yada uyuşturucuya nerede
,ne zaman ve naıl başladığını…

Uçuk
kaçık kesilmiş abi Türk edebiyatı…Türk yazarları contaları yakmışlar
abi,şimdi abukluk modası var…

Bırak
lan,kominist değil miydi o Orhan dediğin herif?Asıl adı da Raşit…Mehmet Raşit
Öğütçü…”Orhan Kemal” herifin kod adı!

Tam
otuz yıl oluyor Orhan Kemal öleli,nasıl özledim onu nasıl,burnumda tütüyor…

Kemal
Tahir de gideli yirmi yedi yıl…Büyük bir Türk yazarı çıkmayalı daha…

Eee,gençtik
biz de o zamanlar,öğrenciydik.Şimdi yaş elliye dayandı ,Orhan Kemal’in ismini
bile bilmeyenler yaşıyolar artık ülkede…

Orhan
Pamuk’un hiçbir romanını yirmi sayfandan fazla okuyamadım,Orhan Kemal’in hiçbir
öyküsünü ya da romanını okumamışlığım çok şükür yok.Olsaydı utanırdım.

Geçen
gün adını andım ,oğlu Işık Öğütçü mektup yazmış ”babamı hatırladığınız için
teşekkür ederim” demiş.Kötü oldum,içim acıdı.

Cihangir’de
müze açmış babasının adına ,rahmetlinin daktilosu , kitapları, masası, ka
lemleri,not defteri ,kül tablası… duvarda resimleri…Ağzında cigarası,o
yaşlı bitirim gülümsemesi dudaklarında …

Çok
özledik Orhan Baba’yı ,çoook …

Tüüü,yazıklar
olsun ,bu halemi gelecekti ulan bu Türkiye?Orhan Kemal’i hatırlayana bile teşekkür
mü edilecekti,bırak okumasını…

Bilmeyenin,duymamış
olanın allah cezasını versin emi?Okumayanın,merak etmiyenin…

Kemal
Tahir’in evi de öylece duruyordu,kitapları,hırkası,terliği, cigarası…Az sonra
kapıdan giriverecek,iki öksürük arasında sip savuracak gene…Ne oldu acaba o
ev?

Sakın
belediye belediye olur da kapısına bir plaket çakar “bu boktan ülkenin çok az
sayıda rastlanan ,çok ender çıkan yüzaklarından biri bu evde oturmuştur”diye
yazar…

Okuyun
bu adamları.Adamsanız,okuyun.

Yazacak
başka konu bulamadın mı hergele?Bak birinci sayfada ne haberler var, neler olup
bitiyor memlekette , sen tutmuş damın üzerine saksağan kondurup beline kazma
vuruyorsun …

Haa,işte,Orhan
Kemal’i okumanın bütün o olup bitenlerden niçin daha önemli olduğunu anladığınız
gün ,Avrupa Birliği’ne de gerçekten aday olabilirsiniz!

Kaynak: Engin Ardıç / Star

‘Bana bir viski Mis Velda,’ dedim, ‘soda istemez.’

Karıdır, ‘gündüz gözüne dellenme herif,’ diye inledi, ‘burası kitapçı… Benim adım Leyla… Ben senin Mayk Hammer romanı istediğini anladım ki ne fayda?’

Önüme tabanca gibi attığı ‘Derini Yüzeceğim’ romanının üstünde kocaman Kemal
Tahir yazıyordu, altına da açıklama yapmışlar, ‘F.M.İkinci imzasıyla’.

‘Bre höst!’ dedim, ‘Bre aman!… Hani Kara Nara? Hani Kıran Kırana? Nerede
Kahreden Kurşun, nerede Kanun Benim? Ya ben sizi bire kadar kırmaz mıyım ulan
zilliler?’

‘Hele dur derbeder’ dedi, ‘az biraz sabret… Hepsi çıkacak! Sırayla… İntikam
Pençesi de çıkacak, Ecel Saati de, Kanlı Takip de… Hatta, rahmetlinin tamamen
kendi poposundan uydurduğu ‘hafiyesi’ Sam Krasmer bile çıkacak! Mayk’tan daha
hafiye bir kabadayı ki, yumruklarıyla sevişir de dudaklarıyla dövüşür!’

‘Bir de Peter Cheyney tercümeleri olacaktı’ dedim, ‘Karanlıkta Vuruşanlar, Ölüm
Dansı falan… Ben oradaki hafiyeleri de pek severim, Mister Fenton, Kan, hele
Guelvada… Bir de ‘feza’ romanı tercümeleri vardır, Merih’ten Saldıranlar,
Seyyareler Çarpışıyor, Mavi Ölüm falan filan, tadından yenmez… De bana, Samim
Aşkın imzasıyla yazdığı Halk Plajı da çıkacak mı? Ya Kastil Büyücüsü ki, Robert
Gaillard’ın kaleme aldığı aslı iki yüz sayfadır, bizimkinin tercümesi, nasıl
oluyorsa, beş yüz sayfa!’

‘Orası akla ziyan’ dedi haspa, ‘benim ilmim ona kifayet etmez… Bir zahmet
İthaki Yayınları’ndan sorgu sual edeceksiniz.’

‘Höst! O ne biçim kefere lisanıdır? Müslüman mahallesinde salyangoz mu
satıyorsunuz? Bitiririm ha, hiç bakmam.’

‘Herif herif,’ dedi, ‘yat kalk da şu kadar zaman sonra şunların yeniden
çıktığına dua et… Çoluk çocuk okusun da yazar görsün.’

‘Bunları,’ dedim, ‘bizim zamanımızda Ertem Eğilmez ile Refik Erduran, yani
Çağlayan Yayınları basardı ki hediyesi bir papel. Şimdi bu böylece kaçadır?’

‘Yedi panganot.’

‘Hangi yedi panganot?’

‘Bildiğin yedi panganot. Hani Recep Bey yeni bastı. Bir kağıt beşlik, iki de
manda gözü teklik, ortası sarı.’

‘Başkaca?’

‘Başkaca sağlığın,’ dedi hoşur kız. ‘Bir de rahmetlinin sağlığında kitap
halinde toplanmamış hikayeleri var, Dutlar Yetişmedi ile Zehra’nın Defteri…
Aşk Çetesi de var, acemilik döneminden…’

‘Serin gel kızım,’ dedim, ‘onları iki ay evvel bir tamam okuduk da ezberimize
aldık… Lakin, bu İthaki midir Tesalonya mıdır ne menem yayıneviyse,
rahmetlinin otuzlu yıllarda Yedigün dergisinde çıkmış Mollalar Asker falan gibi
hikayelerini gene es geçmiş galiba!’

‘Vallahi bilmem,’ dedi kız, ‘artık Ömer Türkeş ile Sevengül Sönmez bakıyorlar
bu işlere.’

‘Bu Sevengül ne kıbalde bir çiçektir? Vardakosta mıdır etine dolgun da tıkız?’

‘Orasını bilmem ama Kemal Tahir uzmanı ve de tutkunu.’

‘Höst ki aman! Kat’iyyen kabul etmem! Kimse benden ziyade Kemal Tahir tutkunu
olabilemez! Hadi bir de Hulki Aktunç’u katalım da sevinsin koçyiğidim.’

Lafa yekun tuttum, yedi panganotu dua eder gibi çekip çıkardım ve de karının
önüne takır takır saydırdım. Yumruğumla ağzımı sıvazladım. Say ki Kemal
Tahir’in ruhuna fatiha okumuş oldum. Sonra pis bir alışkanlıkla kitabı cebime
tıkıp dışarı çıktım. Dışarıda pis bir yağmur yağıyordu. Avucumu siper edip bir
cıgara yaktım. Mes’uttum.

Kaynak: Engin Ardıç / Akşam

Lafı hiç döndürüp dolaştırmayacağım, çok açık söyleyeceğim: Benim kurcaladığım
konulara sırt çevirdiğiniz sürece burnunuz boktan kurtulmaz!

Kemal Tahir merhum, durup durup şöyle derdi: Bir imparatorluğun mirasçısı
olduğunu asla unutmayacaksın, ‘çift gerçekli’ bir ülkenin çocuğu, yani hem
doğulu hem batılı olduğunu asla gözardı etmeyeceksin…

Unutursan, ‘Kürt ayaklanmasını’ asla anlayamazsın. ‘Nankörler ne istiyorlar?’
diye şaşar, dellenirsin. Diyarbakırspor’u birinci ligde oynatıyoruz, gene
tatmin olmuyorlar!…

Çünkü sana tarih öğretilmiyor. Uzak tarih yalan yanlış öğretiliyor, yakın tarih
hele hiç.

O zaman da meselelerin köklerini göremiyorsun. Göremeyince, çözemiyorsun.

Öğrenmez, öğretene de burun kıvırırsan, örneğin CHP’ye derin muhalefet
hareketinin niçin İzmir’de, Ege bölgesinde doğup geliştiğini anlayamazsın…
CHP’nin niçin 1946 yılından beri hiçbir serbest seçimi kazanamamış ve bundan
böyle de kazanamayacak olduğunu bilemez, ömrünü önce Bülent Ecevit’e, şimdi
Deniz Baykal’a, sonra kimbilir kime kızmakla tüketirsin…

Recep Tayyip Erdoğan’ı da ‘Arap ülkelerinin bizi mahvetmek üzere gönderdikleri
bir ajan’ sanırsın tabii!

Hiçbir batı imparatorluğu, yıkıldıktan sonra bizim kadar kalıntısıyla
boğuşmadı.

Çünkü onlarda ‘bir merkez ülke artı sömürgeler’ vardı. Merkez ülke etnik açıdan
bütündü. Sömürgeyi salıverdiğin zaman merkez bundan fazla etkilenmiyordu. O
imparatorlukların ‘tasfiyesi’ daha kolaydı. (Fakat Fransa bile, Korsika gibi
sömürge olmasa da ‘sonradan edinilmiş’ ve tam hizaya getirilememiş bir toprak
yüzünden epeyce baş ağrısı çekti, şimdi de çekiyor. İngiltere bile, Katolik
Güney İrlanda’ya bağımsızlık verdi ama Protestan Kuzey İrlanda’yı kendine
saklamış olmanın sıkıntısını çok çekti… Tarih boyunca bastırılmış Katalonya,
şimdi İspanya’dan koptu kopacak… Bir de sen kendi çektiğin sancıları düşün
bakalım…)

Bizde böyle ‘etnik temiz’ bir merkez yoktu. İttihatçılar bu temizliğe, yıkılmaya
son üç yıl kala giriştiler, tam da beceremediler, üstelik vahşice davrandıkları
için faturasını bugün biz torunları ödemekteyiz.

‘Etle tırnak’, evet… Onun için sökülmek istendiği zaman çok acıtıyor…
Elbise olsaydı, çıkarıp atması kolaydı.

Ve, ‘geri çekilirken sağda solda bırakmak zorunda kaldığımız Türk ve Müslüman
unsuru’ yüzünden başımız da çok ağrıdı ve ağrıyacak: Aha Kıbrıs, aha
Bulgaristan, aha Bosna-Hersek, aha Musul ve Kerkük.

Hiç merak etmediniz mi, Yunan ordusu niçin İzmir’e çıkmıştı? Yani niçin
Çanakkale’ye, Antalya’ya, Mersin’e değil de İzmir’e?

Çünkü İzmir şehir içi nüfusunda Rumlar çoğunluktaydı da ondan!

Ama sana öyle bir öğretirler ki, çok ilgisiz bir şehri durup dururken ele
geçirmek istemiş namussuzlar, diye düşünürsün.

Müttefikler Çanakkale’ye niçin saldırmışlardı? Önce sen onlara saldırmıştın da
ondan!

Biz, ‘redd-i miras’ yoluna gittik, geçmişimizi hepten yok saydık. Devekuşu gibi
kafamızı kuma gömdük. İmparatorluğun kurucusu, yöneticisi ve merkezi değil,
bağımsızlığını kazanmış herhangi bir ‘gariban çevre ülkesi’ gibi davrandık.

(Bizim anlı şanlı ’68 kuşağının’ bazı kafasız çocukları da burayı bir Küba, bir
Vietnam, bir Cezayir, yani emperyalizmin elinden yeni kurtulmuş ya da
kurtulmaya aday bir sömürge sandıkları için pisi pisine öldüler…)

Sonra da dönüp dönüp şaştık: Aaaa, İstanbul’da Rumlar, Ermeniler, Yahudiler,
Kürtler vardı yahu! Nereden çıkmıştı bütün bu insanlar? Uzaylılar mı getirip
tepemize bırakmıştı bunları?

Şimdi İttihatçılar’a kızan köylüler de tepki niyetine bu kez ayrı bir saçmalık
peşindeler: Onlar da Arap ülkelerini, yani gene ‘periferiyi’ kendilerine örnek
almaya, model yapmaya, ‘paradigma’ olarak kabul etmeye çalışıyorlar.

Ya Rabb’im, beni nasıl bir ülkeye getirdin ki, İttihatçısı da hıyar İtilafçısı
da?

Kaynak: Engin Ardıç / Sabah

Gelenektir, öncelikle halkın canlı canlı “artiz” görmesi için geçit törenleri düzenlenir.

Ödüller eskiden Antalyaspor’un toprak zeminli sahasına kurulan derme çatma bir
yükseltide dağıtılırdı, artık otellerde “Cannes zagonunca”
kırmızı halı bile döşeniyor sanatçılara, bu da hem Türkiye’nin
hem Antalya’nın “bir yerden bir yere geldiğini”
gösteren en güzel kanıt.

Henüz bizde “kumsalda memesini açan kızlar”
falan yok, ileride o da gelecektir…

Bendeniz 1990′da Antalya’da jüri üyesiydim. (Evet, o boyadan da boyadık.)

İki favori vardı: Tarık Akan’ın oynadığı “Karartma Geceleri”,
ve de Kadir İnanır’ın oynadığı “Karılar Koğuşu” …
Biri Rıfat Ilgaz’dan, öteki Kemal Tahir’den uyarlama…

Daha sonra, “Karılar Koğuşu”, ayıp oluyor diye
herhalde, “Kadınlar Koğuşu” şeklinde değiştirildi!
Kemal Tahir’in Türkçe’sini düzeltmeye cüret edecek zibidiler bile vardı bu
memlekette!

Favori filmlerden ilkini Yusuf Kurçenli, ikincisini Halit Refiğ yönetmişti
(çıkmaz ayın son çarşambasında DVD’lerini çıkarırlarsa gençler de seyredecekler
inşallah.)

İkisi de çok sevdiğim, çok kibar, çok iyi insanlardır.

Fakat Yusuf bu yarışmaya “solcu” etiketiyle katılıyordu, Halit
ağabey de “sağcı” etiketiyle…

Çünkü, Yeşilçam’ın “Kızılçam” diye dalga geçtiğimiz yeteneksiz
komünist takımı (eski Papirüs Bar’da kapıdan girince tam karşı dipteki yuvarlak
masa, barmen Ertuğrul’un asla gülmeyen yüzüne karşı) birinci filmi tutuyordu…
İkincisi de, Kemal Tahir, Türker İnanoğlu ve Halit Refiğ isimleri yanyana
gelince “sağcı” sayılıyordu.

Oysa Kemal Tahir, “komünistlikten” tam on iki yıl hapis
yatmıştı.

Nitekim filmde bol bol Nazım Hikmet fotoğrafı gösteriliyor, Kemal Tahir’i
oynayan sevgili Kadir İnanır (kalın çerçeveli bağa gözlükleri ve geriye taralı
saçlarıyla rahmetlinin gençliğine nasıl da benziyordu, ikisi de müthiş
yakışıklı!) onunla sürekli konuşuyor, dertleşiyordu…

Kemal Tahir’in yazdığı, Nazım Hikmet’e adanmış eser, kırklı yıllarda Anadolu
hapisanelerinin dehşetini ve Anadolu köylüsünün insan gerçeğini anlatan eser,
bizim bazı Yeşilçam tereslerinin gözünde sağcıydı! Çünkü yapımında İnanoğlu,
yönetiminde Refiğ imzası vardı.

Eh, öbür filmde de Rıfat Ilgaz’ın savaş yıllarında tutuklanması ve işkence
görmesi anlatılıyordu ya… Üstelik filmde, Tarık Akan soyunuyordu! (Kadir
İnanır böyle bir şey yapmamıştı.)

Kavga çıkacağı belliydi. Fakat jüri toplantısında birbirimizi yememek için, bir
“orta yol” bulundu.

En iyi film ödülünü Karılar Koğuşu aldı ama en iyi erkek oyuncu da Tarık Akan
yapıldı.

Oysa İnanır, Akan’dan çok daha iyi, çok çok daha iyi oynamıştı! Bir “konsensüs”
oldu bu, hani Anayasa Mahkemesi’nin AKP’yi ne kapatan ne de kapatmayan kararı
gibi bir şey! Ne şiş yandı ne kebap… Kebabı yakmasınlar diye şişi feda ettik.
Kendimden utandım.

Bir daha da Antalya’ya yalnızca denize girmek için gittim.

Yeşilçam da kısa bir süre sonra öldü gitti. Kızıp küfür etmeye gerek kalmadı.

Kaynak: Engin Ardıç / Sabah